၇
ထိုုအခ်ိန္က ကေလာ့ဇ္ ေျပာခဲ့သည့္ စကားမ်ားကိုု ဘာသာေဗဒ ပညာရွင္တိုု႔၏ ေဝါဟာရတြင္ “ေဖာ့လံုုး(ေဖာ့ေျပာသည့္စကား)” ဟုု ေခၚသည္။ ေျပာလိုုသည့္ အေၾကာင္းအရာကိုု ေပါ့ေစလိုုလွ်င္ တစ္ဖက္သား နားဝင္ခ်ိဳေစလိုုလွ်င္ သံုုးေလ့ရွိသည့္ စကားေျပာနည္းမ်ိဳးကိုု ရည္ညႊန္းသည္။ ယဥ္ေက်းေအာင္ ေျပာဆိုုရသည့္အခါတြင္ျဖစ္ေစ၊ ရွက္ရြံ႔သည့္အခါ အားတံုု႔အားနာ ျဖစ္ရသည့္အခါတြင္ ျဖစ္ေစ၊ အၾကီးအကဲ၏ အျမင္ႏွင့္ မတူညီသည့္စကားမ်ိဳးကိုု တင္ျပေျပာဆိုုရသည့္ အခါတြင္ျဖစ္ေစ “ေဖာ့လံုုး”မ်ား သံုုးေလ့ရွိသည္။ သင့္အထက္လူၾကီးထံမွ အကူအညီ တစ္စံုုတရာ ရယူလိုုသည့္အခါမ်ိဳးတြင္ “ကၽြန္ေတာ္ ဒါကိုု တနလၤာေန႔ မနက္ေလာက္ လိုုခ်င္တယ္” ဟုု သင္ေျပာလိမ့္မည္မဟုုတ္။ သင္ ေဖာ့လံုုး သံုုးလိမ့္မည္သာ။ “ဒုုကၡေပးေနသလိုု ျဖစ္ေနမလား မသိဘူး။ ဆရာ အရမ္း အလုုပ္မ်ားေနရင္ေတာ့ ထားလိုုက္ပါဆရာ။ တကယ္လိုု႔ ဆရာအဆင္ေျပာရင္ ဒီပိတ္ရက္ေလးမွာ ဒါေလးကိုု နည္းနည္းေလာက္ ၾကည့္ေပးပါလား။ အခ်ိန္နည္းနည္းပဲ ေပးရမွာပါဆရာ” ဟုု သင္ေျပာလိမ့္မည္။ ထိုုအေျခအေနမ်ိဳးသည္ “ေဖာ့လံုုး” သံုုးဖိုု႔ အသင့္ေလွ်ာ္ဆံုုး ျဖစ္သည္။ မုုန္တိုုင္းတိုုက္သည့္ည၏ ေလယာဥ္ေခါင္းခန္းထဲက အေျခအေနမ်ိဳး ဆိုုရင္ေတာ့ “ေဖာ့လံုုး” သည္ အႏၱရယ္ပင္ ျဖစ္သည္။
ဘာသာေဗဒပညာရွင္ အူတီဖစ္ရွာႏွင့္ ဂ်ဴဒစ္ အိုုရာစာႏုု တိုု႔က စိတ္ကူးဖန္တီးထားေသာ ေအာက္ပါ ဇတ္လမ္းတစ္ခုုကိုု ကပၺတိန္မ်ားနွင့္ လက္ေထာက္ေလယာဥ္မွဴးမ်ား ပါဝင္ေသာ အဖြဲ႔တစ္ဖြဲ႔ကိုု ခ်ျပျပီး သူတိုု႔သာဆိုုလွ်င္ မည္သိုု႔ ကိုုင္တြယ္မည္ကိုု ေမးျမန္းခဲ့သည္။
“ ေရွ႕ ၂၅မိုုင္တြင္ မိုုးသည္းထန္စြာ ရြာေၾကာင္း မိုုးေလဝသ ေရဒါတြင္ ေတြ႔ေနရသည္။ သင့္အနီးတြင္လည္း မိုုးသက္မုုန္တိုုင္းမ်ား က်ေရာက္ေနေၾကာင္း သတင္းရျပီး ေလေပြ မ်ား မၾကာခဏ ၾကံဳေတြ႔ေနရေသာ္လည္း ေလယာဥ္မွဴးသည္ လက္ရွိလမ္းေၾကာင္းတြင္ အျမန္ႏႈန္း မခ္ ၀.၇၃ (တစ္နာရီ ၅၅၅ မိုုင္ - တစ္စကၠန္႔ ၂၄၈မီတာႏႈန္းခန္႔) ျဖင့္ ဆက္လက္ေမာင္းႏွင္ေနသည္။ သင့္အေနႏွင့္ သင့္ေလယာဥ္ကိုု ထိုု မိုုးသက္မုုန္တိုုင္း ဧရိယာအတြင္းသိုု႔ မေရာက္ေစခ်င္ ”
ေမးခြန္း။ ။(လက္ရွိေမာင္းေနေသာ) ေလယာဥ္မွဴးကိုု သင္ဘယ္လိုုေျပာမည္နည္း။
မုုန္တိုုင္းမွ လြတ္ရန္အတြက္ လမ္းေၾကာင္းေျပာင္းဖိုု႔ ေလယာဥ္မွဴးအား ေျဖာင့္ျဖဖိုု႔ နည္းလမ္းေျခာက္သြယ္ ရွိလိမ့္မည္ဟုု ဖစ္ရွာ ႏွင့္ အိုုရာစာႏုု တိုု႔ ထင္ထားခဲ့သည္။ နည္းလမ္းတစ္ခုုခ်င္းအတြက္ ေဖာ့လံုုး အဆင့္ကိုုလည္း သတ္မွတ္ထားသည္။
၁) အမိန္႔ေပးျခင္း - “ညာဘက္ကိုု သံုုးဆယ္ဒီကရီ ခ်ိဳးပါ”။ ဤသည္မွာ ဆိုုလိုုရင္းကိုု သေဘာေပါက္ေစရန္ သြယ္ဝိုုက္မႈအကင္းဆံုုး၊ တိက်ျပတ္သားမႈအရွိဆံုုး နည္းလမ္းျဖစ္ျပီး ေဖာ့လံုုး လံုုးဝမရွိ။
၂) တာဝန္အရ ေျပာျခင္း - “ငါတိုု႔ ညာဘက္ကိုု ခ်ိဳးသင့္တယ္ ထင္တယ္”။ ငါတိုု႔ ဟုု သံုုးထားျပီး အေၾကာင္းအရာကလည္း တိက်မႈ နည္းသည္ကိုု ေတြ႔ႏိုုင္သည္။ အတန္ငယ္ ေပ်ာ့ေျပာင္းေစသည့္ ေဖာ့လံုုးျဖစ္သည္။
၃) အၾကံေပးျခင္း - “မုုန္တိုုင္းကိုု ေကြ႔ေရွာင္သြားၾကစိုု႔”။ တိုု႔ အတူတကြ မုုန္တိုုင္းကိုု ေကြ႔ေရွာင္ဖုုိ႔ ၾကိဳစားၾကမည္ဟုု သြယ္ဝိုုက္ဆိုုလိုုျခင္းျဖစ္သည္။
၄) ေမးၾကည့္ုျခင္း (ေတာက္ၾကည့္ျခင္း) - “ မင္း ဘယ္ဘက္ကိုု ခ်ိဳးမွာလဲ” ဤနည္းလမ္းမွာ တာဝန္အရေျပာျခင္းထက္ ပိုုေပ်ာ့ျပီး ေျပာသူက သူ႔မွာ တာဝန္မရွိဟုု ဝန္ခံသည့္ သေဘာပါသည္။
၅) ဦးစားေပးျခင္း - “ဘယ္ျဖစ္ျဖစ္ ညာျဖစ္ျဖစ္ ခ်ိဳးလိုုက္တာေတာ့ ပိုုေကာင္းမယ္ထင္တာပဲ”။ (ေမာင္းေနသည့္ ေလယာဥ္မွဴး၏ ဆႏၵကိုု ဦးစားေပးသည့္ သေဘာျဖစ္သည္)
၆) အရိပ္အျမြက္ေျပာျခင္း - “ေရွ႕ ၂၅မိုုင္က မိုုးေလဝသ တိုုင္းထြာခ်က္ေတြက အမွန္ေတြထင္တယ္ေနာ္”
ဤနည္းလမ္းသည္ကား အျမင့္ဆံုုး ေဖာ့လံုုး ကိုု သံုုးျခင္းေပတည္း။
ကပၺတိန္မ်ားကေတာ့ ထိုုအေျခအေနမ်ိဳးတြင္ “ညာဘက္ကိုု သံုုးဆယ္ဒီကရီ ခ်ိဳးပါ” ဟူေသာ အမိန္႔ေပးျခင္းနည္းလမ္းကိုုသာ အသံုုးျပဳၾကမည္ဟုု တစ္ခဲနက္ ေျပာၾကားၾကသည္။ သူတိုု႔သည္ သူတိုု႔လက္ေထာက္ကိုု စကားေျပာရျခင္းျဖစ္သည္။ ဒဲ့ဒိုုးေျပာဆိုုဖိုု႔ရာ ေၾကာက္ေနစရာ မလိုု။ လက္ေထာက္ ေလယာဥ္မွဴးမ်ား အေနနွင့္မူ သူတုိ႔ အထက္အရာရွိႏွင့္ စကားေျပာေနရျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုု႔ေၾကာင့္ သူတိုု႔အားလံုးသည္ အရိပ္အျမြက္ေလာက္သာ ေျပာရမည့္ အျမင့္ဆံုုးေဖာ့လံုုး သံုုးသည့္ နည္းလမ္းကိုု ေရြးခ်ယ္ၾကသည္။
ဖစ္ရွာႏွင့္ အိုုရာစာႏုုတိုု႔၏ ေလ့လာေတြ႔ရွိခ်က္သည္ ေကာက္ခ်က္ခ်ရန္ ခက္ခဲျပီး ခပ္ေပါ့ေပါ့သာ သေဘာထားရမည့္ ကိစၥမ်ိဳးမဟုုတ္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုုေသာ္ အရိပ္အျမြက္စကားသည္ ဆိုုလိုုရင္း အဓိပၺါယ္ကိုု သိရန္ ခက္ခဲျပီး ျငင္းပယ္ဖိုု႔ လြယ္ကူေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ၁၉၈၂ ခုုႏွစ္က ဝါရွင္တန္ဒီစီ အနီးတြင္ အဲဖေလာ္ရီဒါ ပ်က္က်ခဲ့စဥ္က ေလယာဥ္ေတာင္ပံေပၚတြင္ ေရခဲမ်ား ကပ္ေနသည့္ ပမာဏမွာ အႏၱရယ္ျဖစ္ေလာက္ေအာင္ မ်ားေနေၾကာင္းကိုု လက္ေထာက္ေလယာဥ္မွဴးက ကပၺတိန္ကိုု သံုုးၾကိမ္တိုုင္တိုုင္ သတိေပးခဲ့သည္။ သိုု႔ေသာ္ သူတိုု႔ေျပာပံုုကိုု နားေထာင္ၾကည့္ပါ။ အားလံုုး အရိပ္အျမြက္စကားမ်ားသာ ျဖစ္ေလသည္။
လက္ေထာက္ ေလယာဥ္မွဴး - ေရခဲေတြ ကပ္ေနပံုုကိုု ၾကည့္ပါအံုုးဗ်ာ။ အဲ အဲမွာ။ ေတြ႔လား။
ထိုုေနာက္
လက္ေထာက္ ေလယာဥ္မွဴး - အေနာက္မွာ ေရခဲပန္းဆြဲေတြ ေတြ႔လား။ တစ္ခုုလံုုးပဲ။
ထိုု႔ေနာက္
လက္ေထာက္ ေလယာဥ္မွဴး - ညီေလး။ မင္း ဒီေရခဲေတြ အေရေပ်ာ္ေအာင္ ေစာင့္ေနလိုု႔ေတာ့ ျပီးမယ္မထင္ဘူး။ အဲဒါ အႏၱရယ္ကင္းျပီလိုု႔ ထင္ေအာင္ မင္းစိတ္ကိုု လွည့္စားေနတာ သက္သက္ပဲ။
ေနာက္ဆံုုးေတာ့ သူတိုု႔ ေလယာဥ္ထြက္ခြာဖိုု႔ ခြင့္ျပဳခ်က္ ရသည့္အခ်ိန္တြင္ လက္ေထာက္ေလယာဥ္မွဴးသည္ သူ႔စကားကိုု အရိပ္အျမြက္မွ အၾကံေပးျခင္း အဆင့္သိုု႔ ႏွစ္ဆင့္ျမွင့္လိုုက္သည္။
လက္ေထာက္ ေလယာဥ္မွဴး - ငါတိုု႔ ဒီမွာ ျပင္ဆင္ေနတုုန္း အေတာင္ပံေတြေပၚကိုု တစ္ခ်က္ေလာက္ သြားၾကည့္လိုုက္ရေအာင္။
ကပၺတိန္ - - - - - - - - - - - - ကၽြန္ေတာ္တိုု႔ တစ္မိနစ္အတြင္ ထြက္ရေတာ့မယ္ ထင္တယ္။
ပိုုတာမက္ ျမစ္အတြင္းသိုု႔ ေလယာဥ္ပ်က္မက်သြားခင္ လက္ေထာက္ ေလယာဥ္မွဴးက ကပၺတိန္ကိုု ေျပာခဲ့ေသာ ေနာက္ဆံုုးစကားမွာ အရိပ္အျမြက္လည္း မဟုုတ္၊ အၾကံေပးျခင္းလည္း မဟုုတ္၊ အမိန္႔ေပးျခင္းလည္း မဟုုတ္။ အျဖစ္မွန္ကိုု အမွန္အတိုုင္း တင္ျပလိုုက္ျခင္းသား ျဖစ္သည္။ ဤတစ္ၾကိမ္တြင္ေတာ့ ကပၺတိန္က သူ႔စကားကိုု လက္ခံခဲ့သည္။
လက္ေထာက္ ေလယာဥ္မွဴး - လာရီ။ ငါတိုု႔ စိုုက္ဆင္းေနျပီေနာ္။ လာရီ။
ကပၺတိန္ --------------------- ကၽြန္ေတာ္သိတယ္။
ေဖာ့လံုုးသည္ ေလယာဥ္ပ်က္က်ေစႏိုုင္သည့္ ၾကီးမားေသာလြဲေခ်ာ္မႈတစ္ခုုကိုု ေျဖရွင္းျပလိုုက္သည္။ စီးပြားျဖစ္ ေျပးဆြဲေသာ ေလေၾကာင္းလိုုင္းမ်ားတြင္ ကပၺတိန္ႏွင့္ လက္ေထာက္ေလယာဥ္မွဴးတိုု႔သည္ ေမာင္းႏွင္ပ်ံသန္းေရး တာဝန္ကိုု အညီအမွ်ခြဲေဝယူထားၾကသည္။ သိုု႔ေသာ္ သမိုုင္းကိုု ျပန္ၾကည့္လွ်င္ ေလယာဥ္ပ်က္က်မႈမ်ားသည္ ကပၺတိန္ တာဝန္ယူ ေမာင္ႏွင္ေနသည့္ အခ်ိန္တြင္ ျဖစ္ပြားမႈပိုုမ်ားေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရသည္။ အစပိုုင္းမွာေတာ့ ထိုုေတြ႔ရွိခ်က္သည္ အေရးမပါဟုုထင္ခဲ့ၾကသည္။ ကပၺတိန္မ်ားသည္ လက္ေထာက္ေလယာဥ္မွဴးထက္ အေတြ႔အၾကံဳမ်ားသူမ်ား ျဖစ္ၾကသည္ မဟုုတ္ေလာ။ သိုု႔ေသာ္ အဲဖေလာ္ရီဒါ အျဖစ္အပ်က္ကိုု ျပန္စဥ္းစားၾကည့္ပါ။ အကယ္၍ လက္ေထာက္ေလယာဥ္မွဴးေနရာမွာ ကပၺတိန္ျဖစ္ေနခဲ့လွ်င္ အရိပ္အျမြက္စကားကိုု သံုုးၾကိမ္ထိေအာင္ ေျပာေလမည္လား။ အရိပ္အျမြက္စကား မေျပာပဲ အမိန္႔ေပးစကားကိုုသာ ေျပာလိမ့္မည္ျဖစ္ျပီး ေလယာဥ္လည္း ပ်က္က်လိမ့္မည္ မဟုုတ္ေတာ့။ အေတြ႔အၾကံဳအနည္းဆံုုး ေလယာဥ္မွဴး ေမာင္းႏွင္သည့္အခ်ိန္တြင္ ေလယာဥ္သည္ ပိုုမိုုစိတ္ခ်ရဖြယ္ရွိသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုုေသာ္ အျခားေလယာဥ္မွဴးက သူ႔ကိုု ေျပာဆိုုဖိုု႔ရာ အားနာေၾကာက္ရြံ႕ ေနဖိုု႔ မလိုုေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေလသည္။
ေဖာ့လံုုးကိုု တိုုက္ဖ်က္ျခင္းသည္ ျပီးခဲ့သည့္ ၁၅ႏွစ္အတြင္း (မူရင္းစာအုုပ္ စတင္ထုုတ္ေဝသည့္ ၂၀၀၈ က အခ်ိန္မွ ျပန္တြက္ျခင္းျဖစ္သည္) စီးပြားျဖစ္ ေလေၾကာင္းလိုုင္းမ်ား ေလာကတြင္ အၾကီးမားဆံုုးေသာ ေတာ္လွန္ေရးတစ္ရပ္ ျဖစ္ေလသည္။ ယခုုအခါ အထင္ကရေလေၾကာင္းလိုုင္းၾကီးမ်ား အားလံုုးတြင္ ဝန္ထမ္းအင္အား စီမံခန္႔ခြဲေရး သင္တန္း (Crew Resource Management tranining) ရွိေနျပီး ေလယာဥ္ဝန္ထမ္းသစ္မ်ားအား စကားကိုု ရွင္းလင္းျပတ္သားစြာႏွင့္ ရဲတင္းစြာ ေျပာဆိုုႏိုုင္ေအာင္ သင္ၾကားေပးၾကသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ေလေၾကာင္းလိုုင္း အမ်ားစုုသည္ တြဲဖက္ေလယာဥ္မွဴးမ်ားအေနျဖင့္ တစ္စံုုတစ္ရာ အၾကီးအက်ယ္ လြဲေခ်ာ္ေနျပီဟုု ထင္ပါက သူတိုု႔ ကပၺတိန္ကိုု ေစာဒကတက္ရန္အတြက္ လုုပ္ထံုုးလုုပ္နည္းမ်ား သင္ၾကားေပးထားသည္။ ( “ကပၺတိန္ ကၽြန္ေတာ္ ဒါကိုု စိုုးရိမ္တယ္” ထိုု႔ေနာက္ “ကပၺတိန္ ကၽြန္ေတာ္ဒါကိုု သိပ္မၾကိဳက္ဘူး” ထိုုမွတစ္ဆင့္ “ကပၺတိန္ ကၽြန္ေတာ္တိုု႔ အႏၱရယ္ရွိေနျပီ” အကယ္၍ ကပၺတိန္က ဆက္လက္ေခါင္းမာေနပါက လက္ေထာက္ေလယာဥ္မွဴးက ပ်ံသန္းေရးကိုု ဝင္ေရာက္ တာဝန္ယူရမည္။) ယခုုႏွစ္ပိုုင္းမ်ားတြင္ ေလယာဥ္ပ်က္က်မႈႏႈန္း ေလ်ာ့နည္းလာရျခင္းမွာ အျခားေသာ ၾကိဳးစားအားထုုတ္မႈမ်ားအျပင္ ေဖာ့လံုုးတိုုက္ဖ်က္မႈ ေအာင္ျမင္ျခင္းေၾကာင့္လည္း ျဖစ္သည္ဟုု ေလေၾကာင္းဆိုုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားက ဆိုုသည္။
“အေျခခံ အက်ဆံုုးအေနနဲ႔ဆိုုရင္ ငါတိုု႔ေလေၾကာင္းလိုုင္းမွာ လက္ေထာက္ေလယာဥ္မွဴးနဲ႔ ေလယာဥ္မွဴး အခ်င္းခ်င္း နာမည္ကိုုပဲေခၚျပီး စကားေျပာၾကဖိုု႔ ငါတိုု႔ အတင္းအၾကပ္ေတာင္းဆိုုခဲ့ၾကတာ။ ဒီနည္း မဆိုုးဘူးလိုု႔ ထင္တယ္။ 'ကပၺတိန္၊ ကပၺတိန္လုုပ္တာ မွားေနျပီထင္တယ္' လိုု႔ ေျပာဖိုု႔က နည္းနည္းခက္မယ္ေလ” ဟုု ရာဝတ္ က ေျပာသည္။ သူက ေဖာ့လံုုး ျပႆနာကိုု အလြန္ အေလးအနက္ထားသူျဖစ္သည္။ အကယ္၍ သင္သည္ Avianca ေလယာဥ္ပ်က္က်မႈကိုု သခၤန္းစာယူေနေသာ ေလေၾကာင္းဝန္ထမ္း တစ္ဦးမဟုုတ္လွ်င္ သူ႔ကဲ့သိုု႔ အေလးအနက္ထားတတ္မည္ မဟုုတ္ေပ။ “ငါ့ကိုုယ္တိုုင္ လုုပ္တာတစ္ခုုကေတာ့ ငါ့ကိုုယ္ငါ ႏွိမ့္ခ်ဆက္ဆံတာပဲ။ ငါ့တြဲဖက္ ေလယာဥ္မွဴေတြကိုု 'ငါက တခါတေလေလာက္ပဲ ေလယာဥ္ေမာင္းတာ။ တစ္လကိုု သံုုးေလးၾကိမ္ေလာက္ပဲ။ မင္းက အျမဲလိုု ေလယာဥ္ေမာင္းေနရတာ။ တကယ္လိုု႔ ငါလုုပ္တာကိုုင္တာ တစ္ခုုခုု မွားေနတာေတြ႔ရင္ အဲဒါ ငါ ေမာင္းတဲ့ အက်င့္မရွိလိုု႔ ျဖစ္ရတာပဲ။ အဲဒါမ်ိဳးေတြ႔ရင္ ေျပာသာေျပာ။ ငါ့ကိုု ေဘးကေန ကူေပး။' ဒါဆိုု သူတိုု႔ ေျပာရဲဆိုုရဲ ရွိလာမယ္လိုု႔ ေမွ်ာ္လင့္ရတာပဲ ” ဟုု ရာဝတ္က ဆက္ေျပာျပသည္။
၈
Avianca ခရီးစဥ္အမွတ္ ၀၅၂ ၏ ေခါင္းခန္းတြင္းကိုု ျပန္ၾကည့္ၾကပါစိုု႔။ ေလယာဥ္သည္ ပထမအၾကိမ္ ကြင္းဆင္းမႈ မေအာင္ျမင္၍ ကေနဒီေလဆိပ္မွ ျပန္ပတ္ခဲ့ရသည္။ ကေလာဇ့္သည္ ေရဒီယိုုျဖင့္ ATC ကိုု ဆက္သြယ္ျပီး သူတိုု႔ ဘယ္ေတာ့ ေနာက္တစ္ၾကိမ္ ကြင္းဆင္းခြင့္ရမလဲဆိုုတာ စံုုစမ္းယံုုသာ လုုပ္ေနသည္။ ေကးဗိဒ္စ္က သူ႔ကိုုလွည့္ေျပာသသည္။
ေကးဗိဒ္စ္ - သူက ဘာေျပာလဲ
ကေလာ့ဇ္ - ကၽြန္ေတာ့္သူ႔ကိုု ေျပာျပီးျပီ။ အခုု ကၽြန္ေတာ့္တိုု႔ ဆင္းတာ အဆင္မေျပလိုု႔ ေနာက္တစ္ၾကိမ္ျပန္ဆင္းမယ္ ဆိုုတာ။
ေလးစကၠန္႔မွ် တိတ္ဆိတ္သြားသည္။
ေကးဗိဒ္စ္ - ငါတိုု႔ အေရးေပၚ အေျခအေန ျဖစ္ေနျပီလိုု႔ ေျပာလုုိက္ကြာ။
ေနာက္ထပ္ ေလးစကၠန္႔မွ် တိတ္သြားျပန္သည္။ ကပၺတိန္က ထပ္ေျပာသည္။
ေကးဗိဒ္စ္ - မင္း သူ႔ကိုု ေျပာျပီးျပီေနာ္
ကေလာ့ဇ္ - ဟုုတ္ကဲ့ဆရာ။ ကၽြန္ေတာ္ ေျပာျပီးျပီ။
ကေလာ့ဇ္က ATC ကိုု စကားစေျပာသည္။ သူတိုု႔ တည္ေနရာကိုု သတင္းပိုု႔သည္။
ကေလာ့ဇ္ - Avianca ခရီးစဥ္ ၅၂၊ လမ္းေၾကာင္း ၁-၅-၀၊ အျမင့္ေပ ၂၀၀၀၊
ကပၺတိန္သည္ တုုန္လႈပ္ေျခာက္ျခားေနေၾကာင္း သိသာသည္။
ေကးဗိဒ္စ္ - ငါတိုု႔မွာ ဆီမရွိေတာ့တာ ေျပာလိုုက္ေလ။
ကေလာ့ဇ္က ေရဒီယိုုမွ တစ္ဆင့္ ATC သိုု႔ ဆက္သြယ္ျပန္သည္။
ကေလာ့ဇ္ - ေပးသံုုးေထာင္သိုု႔ တက္ျပီး ေစာင့္ေနမယ္ အဲ.. ကၽြန္ေတာ္တိုု႔မွာ ဆီကုုန္ေတာ့မယ္ ဆရာ။
ေနာက္တစ္ၾကိမ္ မွားျပန္သည္။ အဓိက စကားလံုုးျဖစ္သည့္ “အေရးေပၚ” ကိုု မသံုုးခဲ့။ ATC တာဝန္ခံမ်ားကိုု ထိုုစကားလံုုးကိုု ခ်က္ျခင္း ၾကားႏိုုင္ျပီး တံုု႔ျပန္ႏိုုင္ေအာင္ ေလ့က်င့္ေပးထားေလ့ရွိသည္။ “ဆီကုုန္ေတာ့မယ္ ဆရာ” ကိုု ေနာက္ဆံုုးမွ ေျပာသည္။ ထိုုစကားမေျပာခင္ ေရွ႕က ခံထားေသာ “အဲ..” သည္ ေဖာ့လံုုး ပင္ ျဖစ္သည္။ Avianca ေလယာဥ္မွဴးတိုု႔၏ အမွားမ်ားကိုုသာ လက္ခ်ိဳးေရတြက္မည္ဆိုုလွ်င္ လက္ႏွစ္ဖက္စာ မကႏိုုင္ေတာ့။
ေကးဗိဒ္စ္ - ငါတိုု႔မွာ ဆီမရွိေတာ့တာ ေျပာျပီးျပီလား။
ကေလာ့ဇ္ - ဟုုတ္ကဲ့ဆရာ။ ေျပာျပီးျပီ။
ေကးဗိဒ္စ္ - အိုုေက (စပိန္လိုု ေျပာလိုုက္သည္)
အကယ္၍ ဤအေျခအေနသည္ မၾကာခင္မွာ က်ေတာ့မည့္ ကံဆိုုးမိုုးေမွာင္တစ္ခုုအတြက္
ေရွ႕ေျပးနိမိတ္တစ္ခုု မဟုုတ္လွ်င္ သူတိုု႔အျပန္အလွန္ ေျပာေနၾကပံုုမွာ ဆိုုနီ မိုုးေက်ာ္ ဟာသပ်က္လံုုးမ်ားသဖြယ္ ျဖစ္ေနေပသည္။
တစ္မိနစ္မ်ာ တိတ္ဆိတ္သြားျပန္သည္။
ATC - Avianca ၀၅၂။ ခင္ဗ်ားတိုု႔ေလယာဥ္ကိုု အေရွ႕ေျမာက္ ၁၅ မိုုင္ကိုု ေရႊ႕ျပီး ျပန္ေကြ႕ျပီး ကြင္းဆင္းဖိုု႔ ခ်ဥ္းကပ္ပါ။ အဆင္ေျပလား။ ေလယာဥ္ဆီေရာ ေလာက္ပါ့မလား။
ကေလာ့ဇ္ - ထင္ရတာပဲ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။
'ထင္ရတာပဲ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္' တဲ့။ ေလယာဥ္ကျဖင့္ ပ်က္က်ေတာ့မည့္ ဆဲဆဲ။ ေလယာဥ္မယ္ တစ္ေယာက္က ေခါင္းခန္းထဲဝင္လာျပီး အေျခအေန လာၾကည့္သည္။ အင္ဂ်င္နီယာက သူ႔ကိုု ဖင္ကပ္ေနသည့္ ေလယာဥ္ဆီ ဂိတ္ကိုု လက္ညွိဳးညႊန္ျပလိုုက္ျပီး ထိုုလက္ညိႈးႏွင့္ပင္ သူ႔လည္ပင္းသူ လွီးျပသည့္ ပံုုစံ လုုပ္ျပလိုုက္သည္ (ထိုု ေလယာဥ္မယ္သည္ အသက္ရွင္က်န္ရစ္သည့္ အတြက္ ျပန္သိရျခင္းျဖစ္သည္)။ သိုု႔ေသာ္ အင္ဂ်င္နီယာကလည္း ဘာမွ မေျပာ။ ေနာက္ ၅မိနစ္ခန္႔ ၾကာသည့္တိုုင္ ေခါင္းခန္းထဲက မည္သူကမွ် စကားတစ္ခြန္းမွ မေျပာၾက။ ေရဒီယိုုမွ အသံမ်ားႏွင့္ ပံုုမွန္လႈပ္ရွားသံမ်ား သားၾကားရျပီးေနာက္ အင္ဂ်င္နီယာ၏ ေအာ္သံ ၾကားလိုုက္ရသည္။ “အင္ဂ်င္အမွတ္၄ မီးေလာင္ေနျပီ”
ေကးဗိဒ္စ္က “ငါ့ကိုု ေျပးလမ္းျပစမ္းပါ” ဟုု ေအာ္ေျပာသည္။ သိုု႔ေသာ္ ေလယာဥ္သည္ ေျပးလမ္း၏ ၁၆မိုုင္ အကြာတြင္ ေရာက္ေနသည္။
၃၆စကၠန္႔ ခန္႔ၾကာသြားသည္။ ATC က ေျပာသံကိုု ေနာက္ဆံုုးၾကားလိုုက္ရသည္။
ATC - မင္းတိုု႔မွာ၊ မင္းတိုု႔မွာ ေလယာဥ္ကြင္းကိုု ျပန္လာဖိုု႔ ဆီရွိေသးရဲ့လား။
အသံဖမ္း မွတ္တမ္း ရပ္သြားသည္။
၉
“အဲဒီ ပ်က္က်မႈနဲ႔ ပတ္သတ္ျပီး မင္းတိုု႔ သိထားဖိုု႔လိုုတာက နယူးေယာက္ ATC တာဝန္ခံေတြက ရိုုင္းတယ္၊ ၾကမ္းတယ္၊ အႏိုုင္က်င့္တတ္တယ္လိုု႔ နာမည္ၾကီးတယ္။ သူတိုု႔ေတြ ေတာ္ၾကတယ္။ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြမ်ားတဲ့ အေျခအေနနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ အရမ္းအရမ္းကိုု မ်ားတဲ့ ေလယာဥ္လမ္းေၾကာင္းေတြကိုု ထိန္းခ်ဳပ္ညႊန္ၾကားႏိုုင္တယ္။ ဂၽြန္အက္ဖကေနဒီ ေလဆိပ္မွာ လမ္းေၾကာင္းေပ်ာက္ေနတဲ့ ေလယာဥ္မွဴးတစ္ေယာက္ရဲ့ ဇာတ္လမ္းကလည္း အေတာ္လူသိမ်ားတယ္။ ဂၽြန္အက္ဖကေနဒီေလဆိပ္မွာ ေလယာဥ္ဆင္းသက္ျပီးျပီဆိုုရင္ေတာ့ လုုပ္ရကိုုင္ရတာ ဘယ္လိုု လြယ္ကူသြားမွန္းကိုု မသိဘူး။ ဝကၤဘာလိုုမ်ိဳးပဲ။ ဘာေၾကာင့္ရယ္မသိဘူး အမ်ိဳးသမီး ေလေၾကာင္းထိန္းခ်ဳပ္ေရးမွဴးက သူ႔ကိုု စိတ္အခ်ဥ္ေပါက္သြားတယ္။ 'ရပ္ေန။ ဘာမွမလုုပ္နဲ႔။ ငါကစ မေျပာမခ်င္း ငါ့ကိုု ဘာမွ လာမေျပာနဲ႔။' လိုု႔ ေျပာျပီး သူ႔ကိုု အဲဒီအတိုုင္း ပစ္ထားလိုုက္တယ္။ ေနာက္ဆံုုးမွာေတာ့ ေလယာဥ္မွဴးက မိုုက္ကရိုုဖုုန္းကိုု ေကာက္ကိုုင္ျပီး 'အစ္မ။ အရင္ဘဝကမ်ား ခင္ဗ်ားကိုု ကၽြန္ေတာ္လက္ထပ္ခဲ့ဖူးသလား' လိုု႔ ျပန္ေျပာလိုုက္တယ္။” ဟုု ရာဝတ္က ေျပာျပသည္။
“သူတိုု႔က အံ့ဩဖိုု႔ေကာင္းတယ္။ သူတိုု႔ ေလေၾကာင္းထိန္းခ်ဳပ္ပံုုက 'ဒါ ငါ့တာဝန္၊ ပါးစပ္ပိတ္ျပီး ငါေျပာတဲ့အတိုုင္းလုုပ္' ဆိုုတဲ့ ပံုုစံမ်ိုုး။ သူတိုု႔က ခပ္ရင့္ရင့္ပဲ စကားေျပာတယ္။ အဲလိုု မေျပာတာကိုု မၾကိဳက္ဘူးဆိုုရင္ မင္းကလည္း သူတိုု႔ကိုု ခပ္ရင့္ရင့္ ျပန္ေျပာယံုုပဲရွိတယ္။ အဲဒါဆိုု သူတိုု႔က 'ေကာင္းပါျပီ' လိုု႔ ျပန္ေျပာလိမ့္မယ္။ မင္းက အဲလိုု ျပန္မေျပာတတ္ဘူးဆိုုရင္ေတာ့ သူတိုု႔ဘက္က တရစပ္ လႊတ္ေနေတာ့မွာ။ တစ္ခါက ျဗိတိသွ် ေလေၾကာင္းလိုုင္းက ေလယာဥ္တစ္စီး နယူးေယာက္ကိုု သြားခဲ့တဲ့ အျဖစ္ကိုုလည္း ငါမွတ္မိေသးတယ္။ သူတိုု႔က နယူးေယာက္ ATC လမ္းေၾကာင္းအစီအစဥ္ေတြၾကားထဲမွာ အၾကာၾကီး ပိတ္မိေနတယ္။ ျဗိတိသွ်ေလေၾကာင္းက ေလယာဥ္မွဴးက 'မင္းတိုု႔ေတြ လန္ဒန္က ဟီးသရူးေလဆိပ္ကိုု သြားျပီ ဘယ္လိုုေလေၾကာင္းထိန္းခ်ဳပ္ရမယ္ဆိုုတာ သြားေလ့လာသင့္တယ္'။ ေနာက္ဆံုုးေတာ့ စိတ္ဓါတ္က စကားေျပာတာပဲ။ ဒီလိုု အေပးအယူပံုုစံမ်ိဳး မင္းမလုုပ္တတ္ဘူးဆိုုရင္ေတာ့ နယူးေယာက္ ေလဆိပ္က ေတာ္ေတာ္ကိုု ေၾကာက္စရာ ေကာင္းလိမ့္မယ္။ Avianca က ေလယာဥ္မွဴးေတြဟာ အဲဒီ တရစပ္ လႊတ္ေနတဲ့ အမိန္႔ေတြ ဟိန္းေဟာက္မႈေတြကိုု ေၾကာက္သြားပံုုရတယ္။”
ရာဝတ္သာဆိုုရင္ေရာ အဲလိုု လုုပ္ႏိုုင္ပါ့မလား ဆိုုတာကိုုေတာ့ ေတြးၾကည့္စရာပင္မလိုုပါ။ သူသည္ အတၱၾကီးသူ၊ ကိုုယ္ျဖစ္ခ်င္တာ ေရွ႕တန္းတင္တတ္သူ၊ ဘယ္သူေသေသ ငေတမာ ျပီးေရာ ဆိုုသည့္ လူမ်ိဳးမဟုုတ္ပါ။ သူ႔မွာ ကမၻာေလာကၾကီးကိုု မတူကြဲျပားစြာ ရႈျမင္တတ္သည့္ အရည္အခ်င္းေသာေၾကာင့္သာ ျဖစ္ပါသည္။ ေလယာဥ္ေမာင္းခန္းထဲတြင္ အကူအညီလိုုလွ်င္ ဒုုတိယအဆိုုင္းမွ ေလယာဥ္မွဴးမ်ာကိုု ႏိႈးရန္ သူ ဝန္မေလးတတ္ပါ။ ေမာ္စကိုုက အဆင္မေျပဘူးထင္လွ်င္ ဟယ္ဆင္ကီးကိုု သူ ေျပာင္းျပီးဆင္းသက္မည္။ ထိုု႔အျပင္ ဟယ္ဆင္းကီးမွာ ေလစုုန္မိေနလွ်င္ ေလဆန္ဘက္က ဆင္းခြင့္ျပဳဖိုု႔ သူေတာင္းဆိုုဝံ့သည္။ ဤမနက္က ဟယ္ဆင္းကီးက အျပန္တြင္ သူ႔ေလယာဥ္ကိုု ေျပးလမ္းမွားဝင္ထားမိသည့္အခါ လက္ေထာက္ေလယာဥ္မွဴးက သူ႔ကိုု ခ်က္ခ်င္းေထာက္ျပသည္။ သူက ထိုုအေၾကာင္းကိုု ျပန္ေတြးျပီး ရယ္ေနသည္။ “မာဆာက ဆြစ္လူမ်ိဳးေလ။ ငါ့ကိုု အဲလိုု ေထာက္ျပလိုုက္ရတာ သူေပ်ာ္ေနတယ္။ တစ္လမ္းလံုုး ငါ့ကိုု စ ေနတယ္”
“ဒီေကာင္ေတြ လုုပ္ရမွာက ATC တာဝန္ခံကိုု 'မင္းေျပာတဲ့အတိုုင္း လုုပ္ဖိုု႔ ငါတိုု႔မွာ ဆီမရွိေတာ့ဘူး' လိုု႔ တန္းေျပာရမွာ။ 'ငါတိုု႔ မလုုပ္ႏိုုင္ဘူး။ ငါတိုု႔ ေနာက္ဆယ္မိနစ္အတြင္း ကြင္းဆင္းမွ ျဖစ္မယ္ လိုု႔ တခါတည္း ေျပာရမွာ' သူတိုု႔ ATC ကိုု အတိုုက္အခံေျပာရဲၾကဘူး” ဟုု ရာဝတ္က ဆက္ေျပာသည္။
ဤေနရာတြင္ ရာဝတ္သည္ စကားကိုု သတိထားျပီး ဂရုုတစိုုက္ ေျပာသည္။ ယဥ္ေက်းမႈကိုု ျပစ္တင္ေဝဖန္ျခင္းသည္ တခါတရံ ကၽြႏုုပ္တိုု႔ကိုု လက္ခံရခက္ေစသည္မဟုုတ္ပါလား။ သိုု႔ေသာ္ Avianca ပ်က္က်မႈသည္ ထူးျခားဆန္းက်ယ္သည္၊ နားလည္ရ ခက္လွသည္။ လက္ေထာက္ေလယာဥ္မွဴးက လုုပ္ငန္းကၽြမ္းက်င္မႈ မရွိ၊ ကပၺတိန္က အလြန္ပင္ပန္းေနသည္ဟူေသာ အေျဖထက္ ပိုု၍
ျပည့္စံုုရွင္းလင္းေသာ ေျဖရွင္းခ်က္မ်ိဳး လိုုအပ္ေပသည္။ ပိုု၍ သိမ္ေမြ႔နက္နဲျပီး အခိုုင္အမာ အျမစ္တြယ္ေနေသာ ျဖစ္ရပ္ တစ္စံုုတစ္ရာသည္ ေလယာဥ္ ဦးခန္းထဲတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ထိုု တစ္စံုုတစ္ရာဆိုုသည္မွာ ေလယာဥ္မွဴးမ်ားက ကိုုလံဘီယာ လူမ်ိဳးမ်ား ျဖစ္ေနျခင္းျဖစ္ျပီး ယခုုပ်က္က်မႈ၏ အဓိက အေၾကာင္းရင္းျဖစ္သည္ဟုု ဆိုုလွ်င္လက္ခံႏိုုင္ၾကပါမည္ေလာ။ “မင္းၾကည့္လိုုက္၊ ဘယ္အေမရိကန္ ေလယာဥ္မွဴးကမွ ဒီလိုု မလုုပ္ဘူး( မေျပာဘူး)။ အဲဒါ အေျဖပဲ” ဟုု ရာဝတ္က
ေထာက္ျပသည္။ “သူတိုု႔က 'ငါေျပာတာ နားေထာင္၊ ငါတိုု႔ အခုုကိုု ကြင္းဆင္းမွျဖစ္မယ္' လိုု႔ပဲ ေျပာလိုုက္မွာ”
